واگرایی چیست؟

نویسنده :تیم محتوا
انتشار :1401/03/29
زمان مطالعه :6 دقیقه
دسته‌بندی :تجزیه و تحلیل
واگرایی چیست؟

یک موضوع مهم در تحلیل تکنیکال شناسایی پایان روندهای صعودی و نزولی و یا ادامه‌دار بودن روند می‌باشد. شناسایی درست این موضوع به تحلیل‌گران در پیش‌بینی جهت آینده بازار کمک فراوانی می‌کند. واگرایی یکی از معتبرترین ابزارها برای شناسایی پایان روندهای صعودی و نزولی و یا ادامه‌دار بودن روند می‌باشد. 

دغدغه اکثر معامله‌گران تشخیص پایان روند نزولی و زمان ورود به بازار یا پایان روند صعودی و خروج از بازار است. تشخیص درست نقاط انتهایی روندها باعث انجام معاملات با کمترین ریسک و سودهای فوق العاده می‌شود. در ادامه این مقاله به تعریف واگرایی، انواع آن و نحوه انجام معاملات با واگرایی شرح داده خواهد شد. 

برای درک بهتر موضوع واگرایی آشنایی با سطوح حمایت و مقاومت و همچنین اسیلاتورها ضروری است. در صورت تمایل می‌توانید مطالب مربوط به این دو موضوع را در مقالات « سطوح حمایت و مقاومت در تحلیل تکنیکال چیست؟» و «اسیلاتور چیست؟» مطالعه نمایید. 

تعریف واگرایی 

نمودار قیمت به طور معمول در طول زمان، موج‌های صعودی و نزولی را تشکیل می‌دهد. اگر نحوه حرکت و رفتار قله‌ها و دره‌های این امواج با قله‌ها و دره‌های ایجاد شده در اسیلاتورها یکسان و هم‌شکل نباشد، واگرایی رخ داده است. در واقع وقتی در نمودار قیمت حرکتی رخ دهد که توسط اسیلاتور تایید نشود، واگرایی رخ داده است. 

در تشخیص واگرایی از اسیلاتورهایی مثل MACD ،RSI و CCI استفاده می‌شود. اغلب کاربرد اسیلاتور مکدی در تشخیص واگرایی بیشتر از سایر اسیلاتورها است. در شکل زیر یک نمونه واگرایی بین قیمت و اسیلاتور نشان داده شده است. 

 

همانطور که در تصویر مشخص است بین دو دره نشان داده شده در نمودار قیمت یک نزول وجود دارد، در حالی که در نمودار MACD بین این دو دره یک صعود مشاهده می‌شود. این ناهماهنگی و عدم انطباق بین رفتار قیمت و اسیلاتور واگرایی را نشان می‌دهد. در تصویر زیر نیز یک نمونه واگرایی دیگر به عنوان مثال آورده شده است. 

در تصویر بالا از اسیلاتور RSI با دوره 26 روزه استفاده شده است. همانطور که مشخص است بین دو قله که در نمودار قیمت مشخص شده‌اند یک روند صعودی برقرار است در حالی که در نمودار اسیلاتور RSI اولا مقدار اسیلاتور در قله‌ اول که پایین‌تر از قله دوم است بالای 70 است، اما قله نظیر قله دوم که بالاتر از قله اول است زیر 70 قرار دارد، یعنی یک روند نزولی بین این دو قله در RSI وجود دارد. این ناهمگونی رفتار قیمت و اسیلاتور یک واگرایی را نشان می‌دهد. 

انواع واگرایی 

چهار نوع واگرایی وجود دارد که با هم متفاوت هستند و هر یک تفسیر هندسی مختلفی دارند. انواع واگرایی عبارتند از:

  1. واگرایی معمولی مثبت (قیمت دره پایین‌تر، اسیلاتور دره بالاتر )
  2. واگرایی معمولی منفی (قیمت قله بالاتر، اسیلاتور قله پایین‌تر)
  3. واگرایی مخفی مثبت (قیمت دره بالاتر، اسیلاتور دره پایین‌تر)
  4. واگرایی مخفی منفی (قیمت قله پایین تر، اسیلاتور قله بالاتر)

در ادامه به تعریف هر یک پرداخته می‌شود.

1- واگرایی معمولی مثبت 

این نوع واگرایی وقتی اتفاق می‌افتد که روند قیمتی بین دو دره نزولی باشد ولی بین دو دره تشکیل شده در اسیلاتور روند صعودی برقرار باشد. این واگرایی برای تشخیص پایان روندهای نزولی کاربرد دارد. اگر واگرایی معمولی مثبت تشکیل شود نشان دهنده ضعف روند نزولی و پایان آن است. یک نمونه واگرایی معمولی مثبت با استفاده از اسیلاتور MACD در تصویر زیر نشان داده شده است. 

2- واگرایی معمولی منفی

این نوع واگرایی وقتی اتفاق می‌افتد که روند قیمتی بین دو قله صعودی باشد ولی بین دو قله تشکیل شده در اسیلاتور روند نزولی برقرار باشد. این واگرایی برای تشخیص پایان روندهای صعودی کاربرد دارد. اگر واگرایی معمولی منفی تشکیل شود، نشان دهنده ضعف روند صعودی و پایان آن است. یک نمونه واگرایی معمولی منفی با استفاده از اسیلاتور MACD در تصویر زیر نشان داده شده است. 

3- واگرایی مخفی مثبت

این نوع واگرایی وقتی اتفاق می‌افتد که روند قیمتی بین دو دره صعودی باشد ولی بین دو دره تشکیل شده در اسیلاتور روند نزولی برقرار باشد. این واگرایی برای تشخیص ادامه روندهای صعودی کاربرد دارد. اگر واگرایی مخفی مثبت تشکیل شود، نشان دهنده ادامه روند صعودی است. یک نمونه واگرایی مخفی مثبت با استفاده از اسیلاتور MACD در تصویر زیر نشان داده شده است. 

4- واگرایی مخفی منفی

این نوع واگرایی وقتی اتفاق می‌افتد که روند قیمتی بین دو قله نزولی باشد ولی بین دو قله تشکیل شده در اسیلاتور روند صعودی برقرار باشد. این واگرایی برای تشخیص ادامه روندهای نزولی کاربرد دارد. اگر واگرایی معمولی منفی تشکیل شود نشان‌دهنده ادامه روند نزولی است. یک نمونه واگرایی مخفی منفی با استفاده از اسیلاتور MACD در تصویر زیر نشان داده شده است. 

روش انجام معاملات با تشخیص واگرایی

روش انجام معامله بدین صورت است که ابتدا باید سطوح حمایت و مقاومت را با استفاده از نمودار قیمت و سطوح فیبوناچی و سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال (هر چه سطوح شناسایی شده با ابزارهای بیشتری تأیید شود، اعتبار بیشتری دارد) شناسایی شود. سپس در سطوح حمایت باید به دنبال شناسایی واگرایی معمولی مثبت و یا مخفی مثبت بود. در صورت بروز این دو نوع واگرایی، پایان روند نزولی و یا ادامه روند صعودی با معتبر بودن سطح حمایت، تأیید می‌شود. در این صورت می‌توان وارد معامله خرید شد. در سطوح مقاومت نیز باید به دنبال شناسایی واگرایی معمولی منفی و یا واگرایی مخفی منفی بود. در صورت بروز این دو نوع واگرایی، پایان روند صعودی و یا ادامه روند نزولی با معتبر بودن سطح مقاومت، تأیید می‌شود. در این صورت یا باید از انجام معامله جدید دوری کرد و یا در صورت وجود سهم در پورتفوی آن را فروخت. البته لازم به ذکر است که باید سطوح حمایت و مقاومت‌های بعدی به درستی تشخیص داده شوند و مدیریت سرمایه را در ورود، خروج و تنطیم حد سود و حد ضرر در نظر گرفت. 

کلام آخر

در این مقاله به واگرایی به عنوان یکی از مهم‌ترین روش‌های تشخیص پایان یا ادامه دار بودن روندها، پرداخته شد. تشخیص به موقع و درست واگرایی‌ها به معامله‌گران و تحلیل‌گران در پیش‌بینی آینده کمک بسیاری می‌کند و می‌تواند هم سودهای فراوانی را نصیب معامله‌گران کند و هم از ضررهای زیادی جلوگیری کند. واگرایی چهار نوع است که هر نوع از آن کاربرد خاص خود را دارد که در متن مقاله با مثال توضیح داده شده است. در پایان نکته مهم در انجام معاملات با استفاده از واگرایی این است که نباید صرفا با تشخیص واگرایی شروع به معامله کرد. بلکه باید سهم را از لحاظ بنیادی، تابلوخوانی و سایر روش‌های تکنیکال نیز مورد بررسی قرار داد تا ریسک انجام معاملات به حداقل برسد.