انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک کدامند؟

نویسنده :تیم محتوا
انتشار :1400/06/21
زمان مطالعه :7 دقیقه
دسته‌بندی :بورس و سرمایه‌گذاری
انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک کدامند؟

صندوق‌های سرمایه‌گذاری را می‌توان یکی از جذاب‌ترین روش‌های سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در بازار سرمایه دانست. سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری به معنی مشارکت در سود و زیان آن است و روند بازار می‌تواند بر روی آن‌ها تاثیرگذار باشد. بنابراین برای یک سرمایه‌گذاری موفق باید با صندوق‌های سرمایه‌گذاری و انواع آن‌ها آشنا شد. در این مقاله می‌توانید انواع صندوق‌ها را بهتر بشناسید.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک

در مقاله «صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک چیست؟» توضیح دادیم که صندوق‌ها مجموعه‌ای از اوراق بهادار مختلف هستند که سرمایه‌گذاران آن‌ها در سرمایه صندوق شریک هستند. این صندوق‌ها، پول‌های دریافتی از سرمایه‌گذاران را در ترکیب متنوعی از اوراق بهادار شامل سهام، اوراق قرضه و ابزارهای کوتاه مدت بازار پول سرمایه‌گذاری می‌کنند.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک ار جمله سازوکارهای مهم در بازار سرمایه بوده و به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند با ریسک کمتر در بازار فعالیت داشته باشند. سرمایه‌گذاران به کمک صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، به صورت غیر مستقیم در بازار سرمایه فعالیت دارند زیرا مسئولیت سبد سرمایه‌گذاری آن‌ها با مدیر صندوق است. 

افرادی که زمان یا دانش کافی برای سرمایه‌گذاری در بورس را ندارند می‌توانند از خدمات صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک بهره ببرند. 

انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری

صندوق‌های سرمایه‌گذاری نقش موثری در جذب مشارکت افراد برای سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه دارند. از جمله تفاوت‌های صندوق‌های سرمایه‌گذاری با یکدیگر در نحوه مدیریت دارایی است. برخی مدیران صندوق‌ها، سرمایه‌گذاری کم‌ریسک و برخی سرمایه‌گذاری پر ریسک را مورد توجه قرار می‌دهند. 

صندوق‌های سرمایه‌گذاری به صورت کلی به دو بخش تقسیم می‌شوند. گروه اول صندوق‌های سرمایه‌گذاری بر اساس نحوه خرید و فروش هستند و بخش دوم انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری بر اساس ترکیب دارایی با هم متفاوت هستند. 

1- صندوق‌های سرمایه‌گذاری بر اساس نحوه خرید و فروش 

شیوه انجام معاملات در صندوق‌های سرمایه‌گذاری به دو صورت امکان‌پذیر است. 

  1. مبتنی بر صدور و ابطال: این نوع صندوق‌ها، صندوق‌هایی که خرید و فروش آن‌ها از طریق مراجعه به کارگزاری، بانک، سیستم‌]ای آنلاین و .. امکان‌پذیر است و سرمایه‌گذاران با مراجعه با آن‎ها، می‌توانند نسبت به صدور یا ابطال صندوق مورد نظر خود اقدام کنند.
  2. قابل معامله در بورس: صندوق‌های قابل معامله در بورس صندوق‌هایی هستند که واحدهای آن‌ها در بورس معامله می‌شود که به آن‌ها صندوق‌های قابل معامله یا ETF گفته می‌شوند. سرمایه‌گذاران به راحتی می‌توانند یک یا چند واحد از یک صندوق ETF را خریده، یا چند واحد از آن را به فروش برسانند. خرید و فروش صندوق‌های ETF همچون سهام از طریق سامانه‌های معاملاتی کارگزاری‌ها و توسط شخص سرمایه‌گذاری امکانپذیر است.

قبل از خرید واحدهای یک صندوق با مراجعه به سایت آن‌ها می‌توان از نحوه خرید و فروش آن‌ها مطلع شد. 

2- صندوق‌های سرمایه‌گذاری بر اساس دارایی 

صندوق‌های سرمایه‌گذاری همچنین بر مبنای ترکیب دارایی‌ها به 9 دسته با درآمد ثابت، در سهام، مختلط، بازارگردانی، جسورانه، طلا، زمین و ساختمان، پروژه و ارزی تقسیم می‌شوند. 

در واقع هر کدام از این صندوق‌ها در بخش خاصی از بازار سرمایه فعالیت دارند که به اختصار در خصوص هر یک از آن‌ها توضیحاتی داده می‌شود. 

  1. صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت: ترکیب دارایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت همان طور که از نام آن پیدا است اوراقی مانند اوراق مشارکت یا اوراق خزانه، سپرده‌های بانکی و سایر اوراق با درآمد ثابت است. سود صندوق‌های درآمد ثابت مشخص بوده و سرمایه‌گذاری در آن‌ها ریسک کمی دارد. افرادی که در این صندوق‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند ریسک ضرر و زیان در بازار را نداشته و به سود ماهیانه خود راضی هستند. صندوق درآمد ثابت ره‌آورد آباد مسکن یکی از بزرگترین صندوق‌های درآمد ثابت کشور است با سرمایه‌گذاری در اوراق بدون ریسک، محلی مناسب برای سرمایه همه افراد است.
  2. صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهامی: افرادی که ریسک‌پذیری بالاتری دارند به طور معمول در صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهامی، سرمایه‌گذاری می‌کنند تا سود بیشتری کسب کنند. مدیر این صندوق‌ها با خرید سهام شرکت‌های بورسی یا فرابورسی، میزان سوددهی سرمایه‌گذاران خود را مشخص می‌کنند. با توجه به ریسک بالاتری که سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها به همراه دارد امکان سوددهی بالاتری نیز نسبت به صندوق‌های درآمد ثابت دارند. هر یک از صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهامی، استراتژی سرمایه‌گذاری خاصی برای خود دارند.
  3. صندوق‌های سرمایه‌گذاری مختلط: صندوق‌های سرمایه‌گذاری مختلط را می‌توان تلفیقی از صندوق‌های درآمد ثابت و صندوق‌های سهامی دانست و مناسب افرادی است که قدرت ریسک متعادلی دارند. دارایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری مختلط در سهام شرکت‌های بورسی و همچنین اوراق درآمد ثابت سرمایه‌گذاری می‌شود.
  4. صندوق‌های سرمایه‌گذاری بازارگردانی: بازارگردانی سهام شرکت‌ها بر عهده صندوق‌های سرمایه‌گذاری بازارگردانی است. در واقع وظیفه صندوق‌های بازارگردانی رساندن ارزش سهام به ارزش ذاتی آن‌ها است و نوسانات موجود در بازار سرمایه را کنترل می‌کنند. این صندوق‌ها بخشی از سهام شرکت‌های فعال در بازار را در اختیار داشته و با خرید و فروش این سهام از ایجاد صف‌های خرید و فروش و التهاب در بازار جلوگیری می‌کنند. این صندوق‌ها به نوعی خیال فعالان بازار را از جهت نقدشوندگی سهام تامین می‌کنند.
  5. صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه: این نوع نیز یکی از انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک است که پول سرمایه‌گذاران را در کسب‌ وکارهای کوچک و یا متوسطی که آینده خوبی دارند سرمایه‌گذاری می‌کنند. صندوق‌های جسورانه از جمله صندوق‌هایی هستند که بازدهی بالا و ریسک بالایی را شامل می‌شوند. سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها به همان اندازه که می‌تواند بازده خوبی داشته باشد، پر ریسک نیز است. درصد بیشتری از ترکیب دارایی این صندوق‌ها، بر روی سهام شرکت‌های نوپا سرمایه‌گذاری می‌شود.
  6. صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا: صندوق طلا در بورس کالا فعالیت داشته و از جمله صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک و قابل معامله است. ترکیب دارایی این صندوق‌ها با سرمایه‌گذاری بر روی سکه طلا متمرکز است و بر این مبنا قیمت ارز و طلای جهانی نیز بر روی آن تاثیرگذار است.
  7. صندوق‌های سرمایه‌گذاری زمین و ساختمان: اگر به دنبال سرمایه‌گذاری در بازار مسکن باشیم صندوق‌های زمین و ساختمان می‌تواند گزینه مناسبی باشد. تامین مالی پروژه‌های ساختمانی به کمک این صندوق‌ها صورت گرفته و عواید حاصل از آن میان سرمایه‌گذاران تقسیم می‌شود. سرمایه سرمایه‌گذاران صندوق‌های زمین و ساختمان در پروژه‌های ساختمانی، تجاری، اداری و یا مسکونی سرمایه‌گذاری می‌شود. سرمایه‌گذاران این صندوق‌ها در برابر ریسکی که متحمل می‌شوند امکان سود یا ضرر در بازار را خواهند داشت.
  8. صندوق‌های سرمایه‌گذاری پروژه‌ای: صندوق‌های سرمایه‌گذاری پروژه‌ای، سرمایه مورد نیاز برای راه‌اندازی و یا پیش بردن پروژه‌ای خاص را بر عهده دارند. صندوق‌های پروژه‌ای مورد توجه آن دسته افرادی که علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در پروژه‌های اقتصادی خاص هستند، قرار خواهد گرفت. صندوق سرمایه‌گذاری پروژه، یکی از ابزارهای خاص تأمین مالی شرکت‌ها شناخته می‌شود.
  9. صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی: صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی این امکان را به سرمایه‌گذار می‌دهند تا با خرید سپرده ارزی در بازار سرمایه، فعالیت داشته باشند. این دسته از سرمایه‌گذاران دیگر نیاز نیست در بازار فیزیکی ارز مشغول خرید و فروش باشند و می‌توانند واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی را بخرند و یا بفروشند. البته شرایط سرمایه‌گذاری در صندوق‌های خاص بوده و سرمایه‌گذاران باید شرایط آن را داشته باشند.

سرمایه‌گذاری بر روی صندوق‌های سرمایه‌گذاری تاریخچه‌ای طولانی دارد و سالیان سال است که در جهان مورد توجه قرار دارد. در ایران نیز بسیاری از سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند حضور غیر مستقیم در بازار سرمایه را تجربه کرده و ریسک حضور مستقیم را به جان نخرند. 

بر همین مبنا صندوق‌های سرمایه‌گذاری انواع مختلفی دارند که می‌تواند مورد توجه سرمایه‌گذاران با سلایق مختلف قرار بگیرد. آن دسته از افرادی که خواهان رشد حرکت‌های علمی وفناوری در جامعه هستند می‌توانند طرفدار صندوق‌های جسورانه بوده و یا آن‌ها که خواهان بازار طلا و مسکن هستند، صندوق‌های مورد علاقه خود در این حوزه را برگزینند. 

همچنین صندوق‌های سرمایه‌گذاری این امکان را برای افراد مختلف با ظرفیت‌های توانایی متفاوت به وجود آورده‌اند تا به اندازه میزان ریسک‌پذیری خود در بازار سرمایه فعالیت داشته باشند. به عنوان مثال آن‌ها که خواهان ریسک کمتری هستند صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت را برگزیده و آن‌ها که توان تحمل ریسک بالاتری دارند صندوق‌های سهامی را انتخاب کنند. همان طور که در مقاله مرتبط قبلی بلاگ کارگزاری بانک مسکن گفتیم، بهترین منبع اطلاعاتی برای آشنایی و کسب اطلاعات راجب انواع صندوق‌ها، سایت مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران (فیپیران) است.