افزایش سرمایه چیست؟

نویسنده :تیم محتوا
انتشار :1400/04/13
زمان مطالعه :8 دقیقه
دسته‌بندی :بورس و سرمایه‌گذاری
افزایش سرمایه چیست؟

یکی از راه های تامین منابع مالی و سرمایه برای شرکت های سهامی، افزایش سرمایه است. افزایش سرمایه همچون دریافت وام از بانک، به شرکت ها کمک می کند تا بتوانند طرح ها و برنامه های توسعه خود را اجرا کرده و یا بدهی های خود را کاهش دهند. شرکت ها با افزایش سرمایه می توانند نقدینگی مورد نیاز خود را تامین کرده و درآمد خود را افزایش دهند. افزایش سرمایه روش های مختلفی دارد که هر کدام از آن ها فرآیند مخصوص به خود را داند.

در این نوشتار در خصوص افزایش سرمایه بیشتر خواهیم گفت تا بدانیم سرمایه‌گذاران در چه زمانی بهتر است در افزایش سرمایه شرکت‌ها سهیم شوند.

چهار شیوه کلی برای افزایش سرمایه شرکت‌ها

شرکت ها برای انجام فرآیند افزایش سرمایه ابتدا باید پینشهاد آن را هیئت مدیره شرکت مطرح کرده و تایید هیئت مدیره را دریافت کنند. سپس طرح توجیهی افزایش سرمایه باید مورد تایید سازمان بورس برسد تا به عموم اعلام گردد.در اطلاعیه سازمان بورس برای افزایش سرمایه کی شرکت، تعداد سهام جدید و سایر اطلاعات مورد نیاز آورده می‌شود. 

یکی از اطلاعات مهمی که در آگهی افزایش سرمایه هر شرکت درج می‌شود، نوع افزایش سرمایه است که در ادامه به توضیح هر کدام می پردازیم. به صورت کلی افزایش سرمایه در بورس به چهار شیوه صورت می‌گیرد. 

  1. افزایش سرمایه از محل سود انباشته: سود انباشته سودی است که در روند فعالیت شرکت در سالیان گذشته به دست آمده اما میان سهامداران تقسیم نشده است؛ به عبارت دیگر شرکت‌ها درصدی از سود خالص خود  را سالیانه به عنوان سود انباشته نزد خود ناه می‌دارند. در افزایش سرمایه از محل سود انباشته سرمایه جدیدی به شرکت وارد نمی‌شود. در این مدل افزایش سرمایه براساس میزان سود انباشته و درصد افزایش سرمایه به سهامداران، سهام جایزه تعلق می‌گیرد که این میزان تغییری در دارایی سهامداران ایجاد نمی‌کند. زیرا به همان میزان که سهامداران سهام جدید دریافت می کنند از قیمت سهم کاسته می شود.
  2. افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها: وقتی شرکتی تاسیس می‌شود دارایی‌های آن براساس ارزش اسمی یا دفتری شرکت در زمان تأسیس ثبت می‌شود. بعد از گذر زمان و با توجه به تغییر زمانی پول و تورم، ارزش این دارایی‌ها افزایش می‌یابد. در صورتی که شرکت تصمیم بگیرد ارزش دارایی های خود را بر مبنای تاریخ حال محاسبه کند، باید دارایی ها را تجدید ارزیابی نماید. در این صورت میزان سرمایه شرکت بدون انجام فعالتی جدید، افزایش می‌یابد. ارزش جدید دارایی‌های شرکت را ارزش اسمی جدید می‌نامند که دارایی جدیدی به شرکت اضافه نشده ولی میزان دارایی‌ها افزایش یافته است. دارایی‌های یک شرکت می‌تواند ملک، زمین، تاسیسات و یا تجهیزات باشد. تجدید ارزیابی دارایی‌ها به شرکت این کمک را می‌کند تا صورت‌های مالی شرکت تنظیم شده و ظرفیت بیشتری برای دریافت وام داشته باشد. در این مدل از افزایش سرمایه نیز به میزانی که سهامداران سهام جدید دریافت می‌کنند، از قیمت سهم کاسته می شود که سبب می شود میزان دارایی سهامداران تغییری نکند.
  3. افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران: سهامداران یک شرکت این حق را دارند تا در افزایش سرمایه مورد نظر شرکت پیش از سایر سهامداران سهیم شوند. در واقع اگر یک شرکتی بخواهد افزایش سرمایه داشته باشد و این افزایش سرمایه را به کمک سهامداران خود تامین کند، از آن‌ها درخواست می‌کند تا مبلغی را به حساب شرکت واریز کنند. این موضوع زمانی اتفاق می‌افتد که شرکت منابع دیگری برای تأمین نقدینگی نداشته باشد و بخواهد از سرمایه سهامداران خود استافده کند. در این روش شرکت به ازای سرمایه ای که از سهامداران دریافت می کند، اوراق حق تقدم به قیمت اسمی سهم به آن ها می دهد. سهامداران می‌توانند این اوراق حق تقدم را به قیمتی بالاتر از قیمت اسمی خریداری شده به فروش برسانند. در واقع این مزیتی است که شرکت برای سهامداران خود در مقایسه با سایر سهامداران حائز شده است. سهام حق تقدم هر شرکتی پس از طی مراحل افزایش سرمایه، به سهام عادی تبدیل می‌شود. در روش فروش سهام حق تقدم پس از بازگشایی سهام مذکور، امکان فروش آن‌ها میسر می‌شود و قالبا در کنار اسم همیشگی سهام حرف (ح) قرار می‌گیرد که نمایانگر حق تقدم بودن این اوراق است. اگر به اطلاعیه‌های “اعلامیه پذیره‌نویسی عمومی” شرکت بی‌توجه باشیم، پس از اتمام مهلت استفاده از خرید یا فروش حق تقدم سهام، این فرصت در اختیار سایر سرمایه‌گذاران قرار می‌گیرد.
  4. افزایش سرمایه از محل صرف سهام: در این روش شرکت سهام جدید منتشر کرده و این سهام را تنها به سهامداران جدید می‌فروشد. آنچه در این میان اهمیت دارد این است که این سهام به ارزشی بیشتر از ارزش اسمی به فروش می‌رسند. مابه‌التفاوت قیمت بازاری و قیمت اسمی سهام اضافه ارزش سهام است که به آن صرف سهام می گویند.

پذیره نویسی افزایش سرمایه چیست؟

پدیره نویسی افزایش سرمایه، مهلتی در حدود دو ماه است که شرکت‌ها برای جمع‌آوری نقدینگی مورد نیاز خود از دو روش حق تقدم یا صرف سهام در اختیار سهامداران قرار می‌دهند. سهامداران در این فرصت دو ماهه که امکان تمدید آن وجود دارد، می‌توانند وجه افزایش سرمایه را پرداخت کرده و یا از فرصت فروش حق تقدم خود بهره برند. 

فروش حق تقدم مخصوص آن دسته از سهامدارانی است که فرصت خرید سهام حق تقدم را داشته اما خواهان خرید آن نیستند و می‌توانند آن را به سایر افراد بفروشند. 

افزایش سرمایه شرکت‌ها چه مزیتی برای سرمایه‌گذاران دارد؟ 

اصلی‌ترین هدف هر شخص در بازار بورس، کسب سود است. یکی از راه‌های کسب سود بیشتر در بازار بورس، شرکت در افزایش سرمایه شرکت‌هایی است که وضعیت و عملکرد مناسبی در بازار داشته و احتمال افزایش درآمد آن‌ها پس از افزایش سرمایه وجود دارد. با این حال شناسایی و انتخاب این شرکت‌ها برخی از اوقات می تواند پیچیده باشد.

سرمایه‌گذاران باید بررسی کنند آیا این افزایش سرمایه شرکت منجر به افزایش درآمد هر سهم( EPS) در طول یک دوره زمانی خواهد شد یا خیر؟ بررسی هایی از این قبیل از روش تحلیل بنیادی صورت می گیرد که شرکت ها را از نظر بنیادی باید بررسی کرد.

تاثیر افزایش سرمایه بر EPS

EPS  یک شرکت به معنای میزان سودی است که به ازای هر یک سهم آن شرکت حاصل می‌شود و هرچه این عدد بالاتر باشد به معنای سودآوری بالای شرکت و توان بالا در پرداخت سود به سهامداران خود است. 

هنگامی که سرمایه یک شرکت افزایش داده می‌شود به دلیل افزایش تعداد سهام، عدد EPS  کاهش می‌یابد.

برای پیدا کردن عدد EPS لازم است سود شرکت را تقسیم بر تعداد سهام شرکت کرد که هرچه عدد مخرج یا تعداد سهام شرکت بیشتر باشد این عدد کوچکتر خواهد شد.

 در توضیح این موضوع باید گفت اگر شرکتی در ابتدا 10 میلیون سهم داشته باشد و برای تامین مالی به فروش 5 میلیون سهم اقدام کند با توجه به افزایش سهام کلی شرکت، میزان عددEPS  کاهش خواهد یافت. 

یکی از موضوعاتی که برای فعالان بازار سرمایه حائز اهمیت بسیار است بررسی تغییرات در میزان EPS شرکت است. 

گپ قیمتی ناشی از افزایش سرمایه چیست؟

در زمان افزایش سرمایه، نامد معاملاتی شرکت بسته شده و تا زمانی که مجمع عمومی فوق العاده برگزاری شود، باز نخواهد شد. پس از رگزاری مجمع و تصمیم گیری در خصوص افزایش سرمایه، نماد معاملاتش شرکت بازگشایی شده و معاملات آن از سر گرفته خواهد شد. باز شدن نماد معاملاتی شرکت ها پس از مجمع بدون داون نوسان بوده و براساس میزان عرضه و تقاضا صورت می گیرد.

به واسطه افزایش سرمایه ممکن است از محل تجدید ارزیابی و سود انباشته، تعداد سهام سرمایه‌گذاران افزایش یافته و قیمت سهام کاهش یابد. موضوعی که سبب می‌شود بعد از افزایش سرمایه و بازگشایی سهم، قیمت قبل از بازگشایی و افزایش سرمایه با قیمت بعد از بازگشایی متفاوت باشد که در نمودار قیمتی فاصله‌ای ایجاد کند که به آن گپ قیمتی گویند. 

از کجا بدانیم کدام شرکت‌ها افزایش سرمایه می‌دهند؟ 

همانطور که در مقاله «سایت کدال چیست؟» توضیح دادیم این سامانه یک پایگاه جامع برای دستیابی به آخرین اطلاعات بازار سرمایه است. به همین منظور برای اطلاع یافتن از نحوه افزایش سرمایه شرکت‌های فعال در بازار سرمایه باید سایت کدال را رصد کنیم. 

شرکت‌های بورسی برای اینکه بتوانند سرمایه خود را افزایش دهند لازم است 7 اطلاعیه زیر را به ترتیب در سایت کدال منتشر کنند. 

  1. تصمیمات هیئت مدیره در خصوص افزایش سرمایه
  2. پیشنهاد هیئت مدیره به مجمع عمومی فوق العاده در خصوص افزایش سرمایه
  3. گزارش توجیهی افزایش سرمایه به همراه گزارش حسابرس و بازرس قانونی
  4. مدارک و مستندات درخواست افزایش سرمایه
  5. آگهی دعوت به مجمع عمومی فوق العاده
  6. تصمیمات مجمع عمومی فوق العاده
  7. آگهی ثبت افزایش سرمایه

به صورت کلی شرکت‌ها به منظور گسترش فعالیت‌های شرکت، افزایش قدرت رقابت با دیگر شرکت‌ها، سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت و بلندمدت، اصلاح ساختارهای مالی و یا پرداخت بدهی‌های کلان و بلند مدت اقدام به افزایش سرمایه می‌کنند. بنابراین بررسی شرکت‌های بورسی و پیگیری اخبار و اطلاعات آن ها لازمه یک سرمایه گذاری موفق است.